UN 
Yeni bir rapor, yapay zeka teknolojilerinin büyüme hızının enerji talebini keskin biçimde artırdığını ve veri merkezlerinin fosil yakıtlara bağımlılığını derinleştirdiğini ortaya koydu. Uzmanlara göre, teknoloji sektöründeki bu eğilim, küresel iklim hedeflerini tehdit ediyor.
Veri Merkezlerinin Enerji Açlığı Büyüyor
Yapay zeka sistemlerinin eğitim süreçleri, milyarlarca parametrenin işlenmesini gerektiriyor. Bu süreçteki enerji tüketimi, geleneksel bilişim altyapılarına göre katbekat fazla. Rapor, 2024–2025 döneminde yapay zekâya dayalı veri merkezlerinin enerji talebinin yüzde 160 oranında arttığını belirtiyor. Bu talebin önemli bir kısmı halen fosil yakıt kaynaklı elektrikle karşılanıyor. Uzmanlar, büyük teknoloji şirketlerinin yenilenebilir enerjiye geçiş planları açıklamasına rağmen, veri merkezlerinin bulunduğu birçok bölgede enerji arz güvenliği nedeniyle kömür ve doğal gaz kullanımının arttığına dikkat çekiyor.
İklim Hedefleri Tehlikede
Paris Anlaşması kapsamındaki 1,5 °C sınırının korunması için emisyonların 2030’a kadar yarıya indirilmesi gerekiyor. Ancak rapora göre, yapay zeka tabanlı veri altyapısının enerji yoğunluğu, bu hedeflerle çelişiyor. Araştırmacılar, tek bir büyük dil modelinin eğitim sürecinin binlerce hanenin yıllık elektrik tüketimine denk geldiğini ve bu durumun karbon ayak izini hızla büyüttüğünü vurguluyor.
Teknoloji Şirketlerine Yenilenebilir Enerji Çağrısı
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres geçtiğimiz günlerde teknoloji sektörüne seslenerek, veri merkezlerinin yenilenebilir enerjiyle beslenmesi gerektiğini vurgulamıştı. “Yapay zeka, insanlığın hizmetinde olmalı; gezegenin pahasına değil,” diyen Guterres, sektörün enerji dönüşümünü hızlandırmasının “ahlaki bir sorumluluk” olduğunu belirtti. Raporda da benzer bir çağrı yer alıyor: Enerji verimliliği standartlarının yükseltilmesi, veri merkezlerinde atık ısı geri kazanımının teşvik edilmesi ve yenilenebilir enerji anlaşmalarının zorunlu hale getirilmesi öneriliyor.
Dijitalleşme mi, Karbonlaşma mı?
Uzmanlar, yapay zeka çağında dijitalleşmenin sürdürülebilirlik stratejileriyle paralel yürütülmemesi durumunda “karbonlaşmış bir dijital gelecek” riskiyle karşı karşıya kalınabileceğini söylüyor. Veri merkezleri, bulut bilişim ve yapay zeka uygulamalarıyla birlikte artık sadece teknoloji yatırımı değil, aynı zamanda enerji politikası meselesi olarak da görülüyor.
Dönüşüm Şimdi Başlamalı
Yapay zeka inovasyonunun hızı, enerji dönüşümüyle eşzamanlı ilerlemezse, sektörün karbon salımları hızla artacak. Raporda altı çizilen temel mesaj net: Yapay zekânın geleceği, sürdürülebilir enerjiyle mümkün.
