ABD’deki California San Diego \u00dcniversitesi Scripps O\u015finografi Enstit\u00fcs\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Lisa Levin, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma sonucu okyanus s\u0131cakl\u0131klar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n deniz canl\u0131lar\u0131n\u0131 daha so\u011fuk b\u00f6lgelere g\u00f6\u00e7 etmeye zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu durumun okyanus ekosistemlerini yeniden \u015fekillendirdi\u011fini kaydetti.<\/p>\n\n\n\n
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer \u0130daresinin (NOAA) verilerine g\u00f6re, 2024’\u00fcn ilk 10 ay\u0131nda k\u00fcresel ortalama s\u0131cakl\u0131k, son 175 y\u0131l\u0131n ortalamas\u0131n\u0131n 1,94 derece \u00fczerinde \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcrken, k\u00fcresel ortalama deniz y\u00fczey suyu s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 da ortalaman\u0131n 0,99 derece \u00fczerinde seyretti. Hem kara hem de deniz y\u00fczey suyu s\u0131cakl\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u0131l\u0131n ilk 10 ay\u0131 en s\u0131cak ocak-ekim d\u00f6nemi olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Levin, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130klim Zirvesi’nin (COP29) d\u00fczenlendi\u011fi Azerbaycan’\u0131n ba\u015fkenti Bak\u00fc’de, AA muhabirinin denizlerdeki \u0131s\u0131nman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n neredeyse 1,5 dereceye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gidi\u015fat\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesinin insanlar\u0131n elinde oldu\u011funu s\u00f6yleyen Levin, El Nino hava olay\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131ndaki y\u0131llarda k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n etkilerinin de \u015fiddetlendi\u011fini ve okyanuslardaki \u0131s\u0131nman\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, La Nina d\u00f6nemine ge\u00e7i\u015fte bu etkilerin azalaca\u011f\u0131na dair beklentilere kar\u015f\u0131n hen\u00fcz bir\u00e7ok b\u00f6lgede bu etkinin g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Karada ve denizde daha y\u00fcksek s\u0131kl\u0131kta s\u0131cak hava dalgalar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini ve bu \u0131s\u0131nman\u0131n deniz ekosisteminde ciddi etkilere neden olaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Levin, “Okyanus \u0131s\u0131nmas\u0131 suyun geni\u015flemesine ve deniz seviyesinin y\u00fckselmesine yol a\u00e7\u0131yor. Deniz seviyesindeki y\u00fckselme k\u0131y\u0131larda habitat kayb\u0131 ve k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerde ya\u015fayan insanlar i\u00e7in sel tehlikesi olu\u015fturmaya devam edecek.” dedi.<\/p>\n\n\n\n
Bir\u00e7ok deniz canl\u0131s\u0131n\u0131n okyanuslardaki \u0131s\u0131nmaya uyum sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret eden Levin, gidi\u015fat\u0131n b\u00f6yle devam etmesi halinde bu canl\u0131lar\u0131n ya \u00f6lece\u011fini ya da ba\u015fka bir yere g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalaca\u011f\u0131n\u0131 aktard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
– Bal\u0131k kayb\u0131 gelir kayb\u0131na da yol a\u00e7\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu durumun halihaz\u0131rda mercanlarda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, s\u0131cak b\u00f6lgelerden uzakla\u015fabilecek hareket kabiliyetine sahip olmayan mercanlar\u0131n giderek karard\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan Levin, mercan resiflerinin ciddi zarar g\u00f6rmesine kar\u015f\u0131n t\u00fcm ekosistemin kaybolma ihtimalinin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funa, K\u0131z\u0131ldeniz’de s\u0131cak sularda da ya\u015fayabilen mercan resifleri bulundu\u011funa de\u011findi.<\/p>\n\n\n\n G\u00f6\u00e7 edebilen hayvanlar\u0131n kuzeye do\u011fru ilerledi\u011finden, \u00f6te yandan Pasifik boyunca bat\u0131dan do\u011fuya do\u011fru g\u00f6\u00e7ler de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden bahseden Levin, “\u00d6rne\u011fin tuna bal\u0131\u011f\u0131 g\u00f6\u00e7leri kesinlikle k\u00fcresel \u0131s\u0131nma sonucu ya\u015fan\u0131yor. Baz\u0131 \u00fclkeler bu bal\u0131klar\u0131n\u0131 kaybediyor. Bal\u0131klar\u0131n g\u00f6\u00e7\u00fcyle ya\u015fanan durum, sadece g\u0131da kayb\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Pasifik adalar\u0131ndaki baz\u0131 halklar, ulusal gelirlerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 tuna bal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fka \u00fclkelere sat\u0131\u015f\u0131ndan elde ediyor. E\u011fer bu bal\u0131klar\u0131 kaybederlerse gelirlerini de kaybedecekler.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n Is\u0131nman\u0131n okyanuslardaki oksijen seviyesinin d\u00fc\u015fmesine de yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7eken Levin, bu durumun bir\u00e7ok hayvan i\u00e7in habitat kayb\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fini ve bu hayvanlar\u0131n daha s\u0131\u011f sulara do\u011fru hareket ettiklerini kaydetti.<\/p>\n\n\n\n Okyanus ekosisteminde ya\u015fanan bu yeniden da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r olabilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulunan Levin s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n\n\n\n “Okyanus canl\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7\u00fc, onlar\u0131n etraf\u0131ndaki di\u011fer t\u00fcrleri de etkiliyor ve bu nedenle yeniden \u015fekillenmi\u015f bir ekosistem g\u00f6r\u00fcyoruz. Yenge\u00e7lerin Antarktika’ya g\u00f6\u00e7 etti\u011fini g\u00f6steren \u00e7al\u0131\u015fmalar var, bu b\u00f6lge eskiden onlar i\u00e7in so\u011fuktu ama \u015fimdi daha s\u0131cak. Bunlar deniz taban\u0131 ekosistemlerinde b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler yarat\u0131yor. Halihaz\u0131rda bir biyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Hayvanlar\u0131n okyanuslardaki \u0131s\u0131nman\u0131n getirdi\u011fi de\u011fi\u015fikliklere adapte olabilece\u011fini biliyoruz ama bu, onlar\u0131n daha \u00f6nce hi\u00e7 tecr\u00fcbe etmedi\u011fi derecede h\u0131zl\u0131 bir \u0131s\u0131nma. Bu nedenle de\u011fi\u015fken ortamlarda ya\u015fayamayan hayvanlar\u0131n kolayca uyum sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Olduk\u00e7a de\u011fi\u015fken ekosistemlerde ya\u015fayan, daha geni\u015f bir tolerans aral\u0131\u011f\u0131na sahip olabilen hayvanlar var, onlar belki uyum sa\u011flayabilir.”<\/p>\n\n\n\n – “COP30’da daha \u00e7ok odaklan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 umuyorum”<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uyum sorununun baz\u0131 durumlarda besinle alakal\u0131 oldu\u011funu ve \u00f6zellikle yeterli besine sahip bir\u00e7ok t\u00fcr\u00fcn okyanus asitlenmesiyle m\u00fccadele edebilecek enerjiye sahip olabildiklerini vurgulayan Levin, okyanus \u0131s\u0131nmas\u0131n\u0131n da etkisiyle b\u00fcy\u00fcyen bir di\u011fer sorunun istilac\u0131 t\u00fcrler oldu\u011funu bildirdi. Levin, bu durumun g\u00f6r\u00fclmeye devam edece\u011fini ve bu t\u00fcrlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi gerekti\u011fini dile getirdi.<\/p>\n\n\n\n COP29’un ana g\u00fcndem maddesinin finansman olmas\u0131 nedeniyle iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi sonucu okyanuslarda ya\u015fanan \u0131s\u0131nmaya \u00e7ok odaklan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirisinde bulunan Levin, COP30’un Brezilya’da yap\u0131lacak olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bu konuya daha \u00e7ok odaklan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 umdu\u011funu belirtti.<\/p>\n\n\n\n Kaynak : AA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"ABD’deki California San Diego \u00dcniversitesi Scripps O\u015finografi Enstit\u00fcs\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Lisa Levin, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma sonucu okyanus…\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8901,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"tpgb_global_settings":"","nf_dc_page":"","googlesitekit_rrm_CAowtNfFDA:productID":"","sdgbot_seo_title":"","sdgbot_seo_description":"","yoast_wpseo_title":"","yoast_wpseo_metadesc":"","csco_singular_sidebar":"","csco_page_header_type":"","csco_appearance_masonry":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_post_video_location":[],"csco_post_video_location_hash":"","csco_post_video_url":"","csco_post_video_bg_start_time":0,"csco_post_video_bg_end_time":0,"footnotes":""},"categories":[101,74,91],"tags":[],"class_list":{"0":"post-8900","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-iklim-eylemi","8":"category-sudaki-yasam","9":"category-alt-manset","10":"cs-entry","11":"cs-video-wrap"},"gutentor_comment":0,"yoast_head":"\n