SDG İş Gündemi İçin Zaman Daralıyor

Nisan 2, 2026

2 dakikalık okuma

Bir on yıl sonra da istihdam hikâyesi rayından çıkmış durumda

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri 2015’te kabul edildiğinde, insana yakışır iş hem bir sonuç hem de kalkınmanın itici gücü olarak konumlandırıldı. Ancak ILO’nun 19 Mart 2026’da ILOSTAT tarafından yayımlanan on yıllık değerlendirmesi, gündemin iş boyutunun hâlâ olması gereken yerden çok uzak olduğunu gösteriyor.

Sorun ilerleme olmaması değil. Sorun, ilerlemenin çok yavaş, çok eşitsiz ya da güvenlik ve kapsayıcılık için en önemli bazı göstergelerde tamamen duraklamış olmasıdır.

Sadece iş yoksulluğu bitirmiyor

ILO’ya göre 2025’te hâlâ 284 milyon işçi aşırı yoksulluk içinde yaşıyordu; bu, küresel istihdam edilen nüfusun %7,9’una eşdeğer. Sahra Altı Afrika ve en az gelişmiş ülkelerde çalışanların yaklaşık %40’ı hâlâ çalışma yoksulu durumda. Sonuç rahatsız edici ama açık: istihdam tek başına ekonomik güvenliğin garantisi değil.

Kayıt dışılık aynı hikâyeyi anlatıyor. 2025’te küresel istihdam edilen nüfusun %57,9’u kayıt dışı çalışıyor; bu oran 2015’teki %57,4’ten neredeyse değişmemiş durumda. En az gelişmiş ülkelerde kayıt dışılık hâlâ %88,6 seviyesinde. Bu, yüz milyonlarca işçinin yasal güvenceler, hastalık izni, işsizlik desteği ve istikrarlı sözleşmeler gibi emeği sürdürülebilir kılan korumaların dışında kaldığı anlamına geliyor.

Cinsiyet ve gençlik uçurumları hâlâ yapısal

ILO değerlendirmesi ayrıca çalışma dünyasının ne kadar eşitsiz kaldığını gösteriyor. 2025’te kadınlar, erkeklerin toplam emek gelirinin küresel olarak %52,4’ünü kazanıyordu; bu, on yıl önceki %49,4’ten yalnızca sınırlı bir artış. Kadınlar istihdamın %40,1’ini oluştururken, yönetici pozisyonlarının sadece %30,5’ini elinde tutuyor. Bazı bölgelerde liderlik uçurumu daralmak yerine genişlemiş durumda.

Gençler de ters yönde hareket ediyor. 2025’te istihdamda, eğitimde veya mesleki eğitimde olmayan gençlerin (NEET) küresel payı %20,0’ye yükseldi ve 2027’de %20,2’ye ulaşması bekleniyor. ILO, yalnızca 2025’te 4 milyon ek gencin NEET durumuna düştüğünü söylüyor. Genç kadınlar orantısız şekilde etkilenmeye devam ediyor.

Sosyal koruma ve çalışma hakları hâlâ zayıf halkalar

İlk kez, dünyanın yarısından fazlası — %52,4 — en az bir sosyal koruma yardımına erişebiliyor. Bu gerçek bir ilerleme. Ancak aynı veri seti hâlâ 3,8 milyar insanın hiçbir korumadan yoksun olduğunu gösteriyor. Düşük gelirli ülkelerde kapsama yalnızca %9,7’ye ulaşıyor.

Dağılım hikâyesi daha sessiz şekillerde de kötüleşiyor. Emek payı, küresel GSYH içinde 2015’teki %53,0’ten 2025’te %52,6’ya düştü; bu, çalışan başına yılda yaklaşık 196 USD PPP daha az anlamına geliyor. Çalışma hakları konusunda ise ILO, sendika özgürlüğü ve toplu pazarlık uyumuna ilişkin küresel ağırlıklı ortalamanın 2015’ten bu yana %6,4 oranında kötüleştiğini bildiriyor.

Bu göstergeler bir araya geldiğinde temel bir soruna işaret ediyor: Büyüme güvenlik, ses ve dayanıklılığa dönüşüyor ama yeterince hızlı değil.

Sonraki adımlar

2030’a beş yıldan az kaldı; istihdamın başlık rakamları tek başına iş gündemini kurtaramaz. ILO verileri hükümetlerin ücretler, kayıtlı istihdam, sosyal koruma, gençlerin dahil edilmesi ve çalışma haklarına çok daha doğrudan odaklanması gerektiğini gösteriyor. Aksi halde SDG’ler kağıt üzerinde zamanında gerçekleşebilir ama çalışma dünyası altında yapısal olarak eşitsiz kalmaya devam eder.