UN 
Salı sabahı, Brezilya’nın Xingu bölgesinin derinliklerinde bulunan Khikatxi köyünde, yaşlılar, Wawi Yerli Toprağı üzerinde görülen son alçak uçan uçağı tartışmak için toplandı. Yıllardır, sakinler, tek motorlu uçakların yakınlardaki soya plantasyonlarına pestisit püskürttüğünü izliyor ve bu durum, orman sınırlarının ötesine geçen kimyasal bir sis bırakıyor. Temmuz’un kuru sıcaklığı endişeleri daha da artırdı: haneler bu yaz artan cilt tahrişi ve gastrointestinal hastalık bildirdi ve belirtilerini pestisit maruziyetine atfediyor.
Yerel anlatımlara göre, bu uçuşlar her hasatta yoğunlaşıyor ve genellikle Temmuz ve Ağustos’ta zirve yapıyor. Sakinler, bulanık dere suyu, zayıf maniok ve mısır verimleri ve küçük avların belirgin bir azlığını belgeledi. “Nehirdeki değişimi ve yiyeceklerimizin kaybolduğunu görüyoruz,” dedi bir topluluk lideri Çarşamba günü yapılan bir toplantıda. Belirtiler, 2026’dan bu yana bölgedeki yerli sağlığı üzerindeki agrokimyasal etkileri takip eden Instituto Socioambiental’ın bulgularıyla örtüşüyor.
Khisêtjê halkının yaşadığı Wawi Yerli Toprağı, tarım işletmeciliği çıkarları tarafından yönetilen genişleyen soya tarlalarının bitişiğinde yer alıyor. Federal hükümetin tampon bölgelerle ilgili vaatlerine rağmen, uygulama sınırlı kalıyor. Topluluk, geçen ay yerli toprakların iki kilometre içinde daha fazla hava püskürtmesini yasaklayan geçici bir tedbir almasına yardımcı olan genç lider Khuiusi Khisêtjê’ye yöneldi. Hukuki belgelerde SDG 15 (Karada Yaşam) ve Brezilya’nın kendi arazi hakları yasaları belirtiliyor.
Geçici tedbir nadir bir hukuki zaferi işaret etse de, uyum tutarsız. Geçen Cuma, sakinler, kısıtlı hava sahasına giren başka bir uçağı kaydetti. Instituto Socioambiental ve WWF-Brasil gibi çevre STK’ları, bu yaz uydu izleme ve yerinde denetimler çağrısında bulundu, ancak hükümetin yanıtı tatil sezonu nedeniyle gecikti.
İleriye bakıldığında, Khikatxi sakinleri, devlet yetkililerinden kalıcı korumalar talep etmek için Eylül 2026’da bir kamu forumu düzenliyor. Talepleri arasında gerçek zamanlı pestisit sızıntı uyarıları, tarım ilaçları için daha sıkı lisanslama ve kirlenmiş derelerin restorasyonu yer alıyor. Brezilya’nın bir sonraki tarımsal ihracat tahmininin bu ay içinde açıklanması bekleniyor, topluluk liderleri arazi hakları ve çevresel sağlığı ulusal gündemde tutmayı hedefliyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Khikatxi köyü nerede bulunmaktadır?
Khikatxi köyü, Brezilya’nın Xingu bölgesinde Khisêtjê halkının yaşadığı Wawi Yerli Toprağı’nda bulunmaktadır.
Khikatxi sakinleri hangi sağlık ve çevresel sorunlarla karşılaşıyor?
Sakinler, artan cilt tahrişi, gastrointestinal hastalık, kirli su ve komşu soya tarlalarından gelen pestisit sızıntısıyla bağlantılı olarak azalan mahsul verimleri bildirmektedir.
Khikatxi topluluğu pestisit püskürtmesine karşı hangi hukuki adımları attı?
Temmuz 2026’da, topluluk, yerli toprakların iki kilometre içinde hava pestisit püskürtmesini yasaklayan geçici bir tedbir aldı, ancak uygulama tutarsız.
Hangi kuruluşlar Khikatxi topluluğunun pestisit sızıntısına karşı mücadelesini destekliyor?
Instituto Socioambiental ve WWF-Brasil gibi çevre STK’ları, uydu izleme ve daha sıkı uygulama çağrısında bulunarak topluluğu destekliyor.
Khikatxi topluluğunun hükümetten talepleri nelerdir?
Topluluk, kalıcı korumalar, gerçek zamanlı pestisit sızıntı uyarıları, tarım ilaçları için daha sıkı lisanslama ve kirlenmiş derelerin restorasyonu talep ediyor.
